National Insurance Number (NIN), znany również jako NINO, to unikalny identyfikator nadawany każdej osobie w Wielkiej Brytanii, który służy do śledzenia składek na ubezpieczenie społeczne i podatków. NIN składa się z 2 liter, 6 cyfr i końcowej litery (zawsze A, B, C lub D), na przykład QQ123456B. Ten numer pozostaje przypisany do danej osoby przez całe życie i jest niezbędny do pracy, ubiegania się o świadczenia społeczne oraz rozliczeń podatkowych.
HMRC automatycznie wysyła National Insurance Number około 3 miesiące przed 16. urodzinami osoby, jeśli jej rodzice złożyli wniosek o Child Benefit. Numer jest wydawany na podstawie zapisów dotyczących zasiłku na dziecko, które HMRC wykorzystuje do identyfikacji dzieci zbliżających się do 16. roku życia. Osoby, które nie otrzymały numeru automatycznie lub przybywają do UK z zagranicy, muszą złożyć wniosek do Department for Work and Pensions (DWP).
Format NIN jest ściśle określony – pierwsze dwie litery to prefiks, w którym nie używa się znaków D, F, I, Q, U, V jako pierwszej lub drugiej litery, oraz O jako drugiej litery. Nie są używane również prefiksy BG, GB, KN, NK, NT, TN i ZZ. Końcowa litera (A, B, C lub D) historycznie oznaczała okres ważności kart ubezpieczeniowych – A oznaczało zwrot karty w marcu, B w czerwcu, C we wrześniu, a D w grudniu. Chociaż karty składkowe nie są już używane od 1975 roku, sufiks pozostał integralną częścią numeru.
NIN jest używany w systemie Pay As You Earn (PAYE) jako numer referencyjny, a także przez osoby samozatrudnione. Służy również do aplikacji o Individual Savings Accounts (ISAs), aby sprawdzić, czy dana osoba otworzyła tylko jedno ISA w roku podatkowym. Jednak NIN nie jest uniwersalnie używany jako numer identyfikacji podatkowej – podatnicy składający zeznania podatkowe otrzymują oddzielny numer UTR (Unique Taxpayer Reference), który jest używany w systemie samooceny podatkowej.
Istotną różnicą między NIN a UTR jest ich przeznaczenie: NIN służy do śledzenia składek na National Insurance i dostępu do świadczeń społecznych takich jak emerytura czy zasiłek dla bezrobotnych, podczas gdy UTR jest używany wyłącznie do rozliczeń podatkowych Self Assessment. Osoby samozatrudnione używają obu numerów – UTR do podatku dochodowego i NIN do składek National Insurance.
NIN może być znaleziony na różnych dokumentach oficjalnych, takich jak odcinki wynagrodzenia, zeznania podatkowe P60, zawiadomienia PAYE o kodzie podatkowym. Można go również odzyskać online poprzez personal tax account lub aplikację HMRC, dzwoniąc na infolinię HMRC (choć nie podają numeru przez telefon, tylko wysyłają listem), lub wypełniając formularz CA5403. Proces odzyskania numeru może trwać do 10 dni roboczych w UK lub 21 dni dla osób mieszkających za granicą.
Pracownicy ekspatrianci (czyli ci skierowani do UK od pracodawcy zagranicznego) mogą otrzymać numery National Insurance w formacie 67 F5 76 88, które służą jako referencje dla ich ewidencji w HMRC. Numery zaczynające się od “TN” to numery tymczasowe, które nie są już używane i nie będą akceptowane przez HMRC. Osoby z Isle of Man otrzymują prefiksy MA, z Jersey – JY, a z Guernsey – GY, przy czym tylko numery z Wysp Normandzkich wydane przed 1975 rokiem są uznawane przez HMRC do użytku w UK.
Aby ubiegać się o NIN, osoba musi mieć co najmniej 16 lat, mieszkać w UK i mieć prawo do pracy. Można rozpocząć pracę przed otrzymaniem numeru, jeśli można udowodnić prawo do pracy w UK. Wniosek można złożyć online, a proces może trwać do 4 tygodni. Może być wymagana rozmowa kwalifikacyjna (interview) jako część procesu aplikacyjnego, której celem jest ustalenie, dlaczego osoba potrzebuje numeru i czy może go otrzymać.
