Kurzarbeitergeld (KUG) jest zwolnione z podatku dochodowego, lecz wpływa na progresję podatkową i zwiększa stawkę stosowaną do pozostałego wynagrodzenia. Gdy świadczenia przekraczają 410 EUR rocznie, powstaje obowiązek złożenia zeznania podatkowego w Niemczech. Prawidłowe rozliczenie może prowadzić do zwrotu nadpłaty, jeśli pobrany podatek przewyższa faktyczne zobowiązanie po uwzględnieniu ulg i kosztów, albo do konieczności dopłaty.
Czym jest Kurzarbeit w Niemczech i kto ma do niego prawo?
Kurzarbeit w Niemczech to tymczasowe skrócenie czasu pracy, przy którym część utraconego wynagrodzenia rekompensuje Bundesagentur für Arbeit w formie Kurzarbeitergeld (KUG). Rozwiązanie stosuje się zwykle przy spadku zamówień lub problemach ekonomicznych firmy, aby ograniczyć zwolnienia i utrzymać aktywne umowy o pracę.
Pracodawca może wprowadzić Kurzarbeit, gdy spełnione są konkretne warunki:
- co najmniej 1/3 załogi musi odczuć spadek wynagrodzenia o ponad 10%
- utrata pracy i wynagrodzenia musi być tymczasowa oraz nieunikniona
- pracodawca musi zgłosić Kurzarbeit do Bundesagentur für Arbeit.
Nie każdy zatrudniony otrzyma świadczenie Kurzarbeit. Z KUG wyłączeni są m.in. pracownicy zatrudnieni marginalnie (Minijob); KUG nie przysługuje też przedsiębiorstwom pracy tymczasowej. Prawo do KUG mają co do zasady pracownicy objęci ubezpieczeniem społecznym na podstawie umowy o pracę.
Wysokość świadczenia Kurzarbeitergeld a rozliczenie podatkowe w Niemczech
Przy Kurzarbeit w Niemczech Kurzarbeitergeld wynosi 60% utraconego wynagrodzenia netto dla osób bez dzieci na utrzymaniu oraz 67% dla osób mających co najmniej jedno dziecko. Podstawą wyliczenia jest różnica między wynagrodzeniem, które pracownik otrzymałby bez skrócenia czasu pracy, a pensją faktycznie wypłaconą za dany okres.
Standardowo świadczenie przysługuje maksymalnie przez 12 miesięcy. W razie nadzwyczajnych warunków na rynku pracy rząd federalny może wydłużyć ten okres. KUG wypłaca pracodawca, a następnie otrzymuje refundację z Bundesagentur für Arbeit.
Progresja podatkowa: Kurzarbeit w Niemczech a Progressionsvorbehalt
Kurzarbeit w Niemczech oznacza, że Kurzarbeitergeld jest zwolnione z podatku dochodowego, ale zwiększa efektywną stawkę podatkową stosowaną do pozostałego wynagrodzenia. Mechanizm ten, określany jako Progressionsvorbehalt, często prowadzi do dopłaty podatku w rocznym rozliczeniu.
W rozliczeniu podatkowym w Niemczech urząd uwzględnia KUG przy ustalaniu efektywnej stawki podatku. Świadczenie podnosi stawkę, ale sama stawka jest następnie naliczana wyłącznie od opodatkowanego wynagrodzenia. Kwota Kurzarbeitergeld jest uwzględniana przy ustalaniu stawki podatku od pozostałego dochodu z pracy.
Przykładowo pracownik zarabiał 3000 EUR brutto miesięcznie. W okresie skróconego czasu pracy pracownik otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie przepracowany czas oraz Kurzarbeitergeld. Podatek jest pobierany od opodatkowanego wynagrodzenia, lecz KUG wpływa na stawkę podatkową stosowaną do tego dochodu. To podnosi procent podatku zastosowany do wynagrodzenia objętego opodatkowaniem.
W praktyce zaliczki pobierane w trakcie roku często nie pokrywają podatku wynikającego z rocznego wyliczenia. W Einkommensteuererklärung Finanzamt może wykazać dopłatę, choć w części przypadków rozliczenie nadal prowadzi do zwrotu podatku z Niemiec – zależnie m.in. od kosztów, ulg i pozostałych dochodów.
Obowiązek złożenia Einkommensteuererklärung przy Kurzarbeit
Przy Kurzarbeit w Niemczech obowiązek złożenia zeznania podatkowego powstaje, gdy łączna kwota świadczeń zastępczych, w tym Kurzarbeitergeld, przekroczy w roku podatkowym 410 EUR. Do Lohnersatzleistungen zaliczają się m.in. Arbeitslosengeld i Elterngeld.
Wysokość wypłaconego KUG sprawdzisz w rocznym dokumencie Lohnsteuerbescheinigung, w pozycji 15 „Entgeltersatzleistungen”. Pracodawca ma obowiązek elektronicznie przekazać dane zaświadczenia do właściwego organu podatkowego do końca lutego następnego roku.
Termin na złożenie Einkommensteuererklärung może zależeć od okoliczności sprawy i ewentualnego korzystania z pomocy doradcy podatkowego. Przy rozliczeniu prowadzonym przez Steuerberatera może obowiązywać inny termin.
Niezłożenie obowiązkowego zeznania wiąże się z ryzykiem naliczenia przez Finanzamt Verspätungszuschlag, czyli opłaty za spóźnienie. Jeśli powstanie zaległość podatkowa, urząd może również naliczyć odsetki.
Zwrot podatku a dopłata – rozliczenie podatkowe w Niemczech po Kurzarbeit
Zwrot podatku przy Kurzarbeit w Niemczech jest możliwy, gdy podatek potrącony z wynagrodzenia w ciągu roku przewyższa faktyczne zobowiązanie po uwzględnieniu ulg, kosztów i progresji. W rocznym rozliczeniu podatkowym w Niemczech Finanzamt porównuje pobraną zaliczkę z końcowym wynikiem: nadwyżka oznacza zwrot, a zbyt niskie potrącenia – dopłatę.
Na korzystniejszy wynik często wpływają wyższe koszty pracy oraz przysługujące ulgi. W Einkommensteuererklärung można uwzględnić m.in.:
- koszty dojazdów do pracy, narzędzi, odzieży roboczej lub szkoleń jako Werbungskosten
- ulgi związane z dziećmi, a także określone darowizny
- krótki okres zatrudnienia w danym roku, gdy zaliczki pobierano tak, jakby dochód był osiągany przez cały rok
- zmianę klasy podatkowej w trakcie roku, która mogła wpłynąć na wysokość pobranej Lohnsteuer.
Dopłata pojawia się częściej wtedy, gdy pracownik ma niewiele kosztów do odliczenia i nie korzysta z ulg. Ryzyko rośnie też przy wysokim Kurzarbeitergeld i niższym wynagrodzeniu, ponieważ KUG należy do Lohnersatzleistungen objętych zasadą Progressionsvorbehalt – świadczenie wpływa na stawkę podatku dla pozostałego dochodu, choć samo nie jest opodatkowane jak pensja. Dopłatę mogą spowodować również dodatkowe dochody, od których nie pobrano zaliczek u źródła.
Nie da się uczciwie przewidzieć wyniku bez danych z Lohnsteuerbescheinigung, informacji o kosztach i ulgach oraz pozostałych dochodach. Jeśli pracownik ma obowiązki podatkowe w Polsce i Niemczech, specjaliści ds. rozliczeń zagranicznych, tacy jak All-tax.pl, mogą pomóc przygotować Steuererklärung i sprawdzić, jakie odliczenia da się ująć w zeznaniu.
FAQ
Czym jest Kurzarbeit?
Kurzarbeit to tymczasowe skrócenie czasu pracy z częściową kompensatą utraconego wynagrodzenia przez Bundesagentur für Arbeit. Stosuje się je w sytuacjach kryzysowych, aby uniknąć zwolnień.
Czy można pracować dodatkowo podczas Kurzarbeit?
Tak, można podjąć dodatkową pracę, ale dochód z niej może obniżyć wysokość KUG. Dodatkowe zatrudnienie należy zgłosić pracodawcy i Bundesagentur für Arbeit.
Czym jest Kurzarbeit Null?
Kurzarbeit Null oznacza skrócenie czasu pracy do zera: pracownik nie wykonuje pracy, ale zachowuje umowę. Otrzymuje 60% utraconego wynagrodzenia netto lub 67% przy co najmniej jednym dziecku.
Czy urlop ulega skróceniu podczas Kurzarbeit?
Urlop wypoczynkowy może ulec proporcjonalnemu skróceniu podczas Kurzarbeit, gdy w całych dniach uchylono obowiązek pracy. Prawo do urlopu w trakcie okresu skróconego czasu pracy może zostać ponownie obliczone z uwzględnieniem dni bez obowiązku pracy.
Czy można wykonywać nadgodziny podczas Kurzarbeit?
Zasadniczo nie, ponieważ Kurzarbeit oznacza brak pełnego wymiaru pracy, a nadgodziny są sprzeczne z ideą programu. Kwestie urlopu podczas Kurzarbeit zależą od obowiązku pracy i skutecznego wprowadzenia Kurzarbeit, a nie wyłącznie od zgody Bundesagentur für Arbeit.
Kto pokrywa składki na ubezpieczenie społeczne podczas Kurzarbeit?
Składki od faktycznie wypłaconego wynagrodzenia pokrywają pracodawca i pracownik jak zwykle. Składki od części wynagrodzenia zastąpionej przez KUG co do zasady pokrywa wyłącznie pracodawca.
