Pracując na niemieckim rynku pracy, warto znać zasady dotyczące zwolnień lekarskich. To temat, który budzi wiele pytań – szczególnie wśród osób pracujących za granicą, które nie miały jeszcze do czynienia z systemem opieki zdrowotnej w Niemczech. Jak wygląda procedura, gdzie zgłaszać nieobecność i kto wypłaca świadczenia chorobowe?
Jak wygląda zwolnienie w Niemczech?
Zwolnienie w Niemczech – czyli Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung – to oficjalny dokument wystawiany przez lekarza, stwierdzający niezdolność do pracy. Może go wystawić lekarz rodzinny lub specjalista – współcześnie coraz częściej są to również zwolnienia wystawiane przez psychiatrę, na przykład ze względu na wypalenie zawodowe, depresję czy zaburzenia lękowe.
Dokument należy przekazać pracodawcy jak najszybciej, najlepiej jeszcze pierwszego dnia absencji, choć niemieckie prawo formalnie daje na to czas do czwartego dnia. Równolegle kopia trafia do kasy chorych (Krankenkasse), która kontroluje prawidłowość dokumentu i może przejąć obowiązek wypłaty świadczeń, jeśli niezdolność do pracy się przedłuża. Niemiecka kasa przejmuje wypłatę świadczeń po pierwszych sześciu tygodniach (42 dniach) zwolnienia, analogicznie jak w Polsce, gdzie ZUS przejmuje wypłatę świadczenia po 33 dniach. Od 2026 roku w Polsce planowana jest zmiana przepisów – ZUS będzie wypłacał zwolnienie chorobowe od pierwszego dnia.
Planowana zmiana ma wejść w życie od 2026 roku, ale przepisy nie zostały jeszcze ostatecznie uchwalone.
Chorobowe w Niemczech – jak długo może trwać?
To, jak długo może trwać chorobowe w Niemczech, zależy od decyzji lekarza i charakteru choroby – formalnie nie istnieje więc górna granica czasu, po którym pracownik traci prawo do zwolnienia. Lekarz może wystawiać kolejne zaświadczenia tak długo, jak uzna to za konieczne. Jednak zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, zwolnienie lekarskie nie może być wystawione na okres przekraczający 2 tygodnie, a w wyjątkowych przypadkach do 1 miesiąca. Po tym czasie konieczne jest ponowne badanie i wydanie kolejnego zaświadczenia.
Jak wspomnieliśmy, standardowo pierwsze 6 tygodni niezdolności do pracy finansuje pracodawca – jest to tzw. Lohnfortzahlung. Jeśli pracownik nadal nie może wrócić do pracy, wypłatę świadczeń przejmuje kasa chorych (Krankenkasse) w formie Krankengeld.
Krankengeld wynosi około 70% podstawy wynagrodzenia brutto, lecz maksymalnie 90% dochodu netto, i może być wypłacane maksymalnie do 78 tygodni w ciągu trzech lat dla tej samej diagnozy.
Kiedy i gdzie zgłosić zwolnienie?
Pracownik musi nie tylko powiadomić pracodawcę, ale również dopilnować, aby dokument trafił do kasy chorych. W praktyce większość lekarzy wysyła go elektronicznie, jednak w przypadku polskiego zwolnienia lekarskiego dla osoby pracującej w Niemczech, procedura staje się bardziej złożona.
Pamiętaj, że polskie zwolnienie nie zostanie automatycznie uznane przez niemiecką kasę chorych – potrzebny będzie formularz E116 (lub S1), a także tłumaczenie zaświadczenia lekarskiego. Dobrze więc wcześniej ustalić z Krankenkasse, jaką dokumentację należy przedstawić.
Zwolnienie od psychiatry w Niemczech – co trzeba wiedzieć?
Współcześnie coraz więcej osób korzysta z pomocy psychiatrycznej, również w kontekście zawodowym. Jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy z powodów psychicznych, może wystawić odpowiednie zaświadczenie. Zwolnienie od psychiatry w Niemczech jest równoprawne z innymi zwolnieniami, a jego powód – jak w każdym przypadku – nie jest ujawniany pracodawcy.
Warto jednak wiedzieć, że przy dłuższych absencjach, szczególnie dotyczących zdrowia psychicznego, możliwe są kontrole ze strony kasy chorych lub Medizinischer Dienst (instytucji, która, zajmuje się oceną medyczną i doradztwem dla kas chorych, która dba o prawidłowe przydzielanie świadczeń zdrowotnych). Mają one na celu ocenę zasadności zwolnienia i ewentualne zalecenia terapeutyczne.
Przeczytaj także: Podatek dochodowy w Niemczech – wszystko, co musisz wiedzieć
Prawa i obowiązki pracownika
Podczas trwania zwolnienia pracownik nie może podejmować aktywności, które mogłyby wpłynąć negatywnie na jego stan zdrowia. Jeśli zwolnienie w Niemczech budzi wątpliwości, kasa chorych może wstrzymać wypłatę świadczeń. W skrajnych przypadkach może dojść nawet do rozwiązania umowy o pracę lub dochodzenia w kierunku zwrotu nieprawidłowo wypłaconych środków.
Obowiązkiem pracownika jest również poinformowanie pracodawcy o kontynuacji zwolnienia i dostarczenie kolejnych zaświadczeń w wymaganym terminie. Niedopełnienie tego obowiązku może skutkować nie tylko utratą świadczeń, ale i konsekwencjami zawodowymi.
Zwolnienie lekarskie w Polsce a praca w Niemczech
Jak już powiedzieliśmy, taka sytuacja wiąże się z dodatkowymi formalnościami. Należy wcześniej poinformować niemieckiego pracodawcę oraz Krankenkasse, że opuścisz kraj na czas zwolnienia. Co więcej, dokument wystawiony przez polskiego lekarza musi być przetłumaczony na język niemiecki i uzupełniony o odpowiedni formularz unijny.
Brak takiej informacji lub niedostarczenie dokumentów może spowodować, że zwolnienie nie zostanie uznane, a wypłata świadczeń wstrzymana.
Dlaczego warto znać procedury?
Zasady dotyczące korzystania z chorobowego w Niemczech są dobrze zorganizowane, ale wymagają od pracownika dokładności i terminowości. Błędy formalne – nawet nieświadome – mogą skutkować poważnymi konsekwencjami finansowymi. Jeśli masz wątpliwości lub nie wiesz, jak zająć się formalnościami, skorzystaj z pomocy profesjonalnej firmy zajmującą się obsługą rozliczeń zagranicznych. Uzyskasz tu pomoc nie tylko w kwestiach związanych ze zwolnieniami, ale także z takimi świadczeniami jak Kindergeld czy zwrot podatku z Niemiec.
Może Cię zainteresować: Zarobki w Niemczech – najlepiej opłacane zawody w 2025 roku
